Jeśli patrzysz na fundację rodzinną w Niemczech wyłącznie przez pryzmat polskich rozwiązań, możesz odnieść wrażenie, że to konstrukcja mało atrakcyjna. Brakuje tu efektu świeżości, brakuje spektakularnych ulg podatkowych, a sama fundacja funkcjonuje w ramach dość klasycznego systemu opodatkowania. Jednak niemieckie fundacje rodzinne od lat pozostają jednym z podstawowych narzędzi ochrony i zarządzania majątkiem. I nie jest to kwestia przyzwyczajenia ani tradycji dla samej tradycji. Klucz tkwi w porównaniu alternatyw: co dzieje się z majątkiem, gdy pozostaje on w rękach osoby prywatnej, a co wtedy, gdy zostaje przeniesiony do fundacji.
Różnica staje się szczególnie widoczna przy nieruchomościach. Jeśli posiadasz je jako osoba fizyczna, dochody z najmu bardzo szybko trafiają do najwyższych progów podatkowych. W praktyce opodatkowanie dochodów z nieruchomości w Niemczech może sięgać nawet około 42%. W przypadku, gdy te same nieruchomości należą do fundacji rodzinnej, sytuacja wygląda inaczej. Dochód podlega opodatkowaniu CIT na poziomie około 15%, co diametralnie zmienia możliwości reinwestowania zysków i planowania finansowego w dłuższym horyzoncie.
Podobnie wygląda kwestia inwestycji kapitałowych. Zyski z akcji należących do fundacji rodzinnej są w 95% zwolnione z opodatkowania. Dla porównania, osoba prywatna każdorazowo rozlicza podatek od zysków kapitałowych. Dzięki temu niemiecka fundacja rodzinna pełni rolę stabilnego bufora, w którym kapitał może pracować bez ciągłego uszczuplania przez podatek. To rozwiązanie szczególnie cenione przez inwestorów długoterminowych.
Istotnym elementem jest także czas. Jeśli fundacja sprzeda nieruchomość po upływie 10 lat od jej nabycia, zysk ze sprzedaży nie podlega opodatkowaniu. Ten mechanizm premiuje cierpliwość i strategię opartą na długim dystansie. W przypadku osób prywatnych reguły te są znacznie mniej korzystne, co jeszcze bardziej wzmacnia sens trzymania nieruchomości w strukturze fundacyjnej.
Często pojawia się pytanie o Gewerbesteuer, czyli lokalny podatek od działalności gospodarczej. Wokół tego zagadnienia narosło sporo mitów. Co do zasady fundacja rodzinna w Niemczech nie płaci Gewerbesteuer, o ile nie prowadzi faktycznej działalności gospodarczej. Jeśli jej rola ogranicza się do zarządzania majątkiem i inwestycji, podatek gminny nie występuje. Obowiązek pojawia się dopiero wtedy, gdy fundacja zaczyna działać jak przedsiębiorstwo, na przykład prowadząc sklep internetowy lub aktywną sprzedaż usług.
Jeśli rozważasz fundację rodzinną w Polsce, kluczowe jest nie tylko poznanie przepisów, ale ich właściwe ułożenie pod twój majątek i długofalowe cele. W tym zakresie zajmuję się kompleksowym wdrażaniem fundacji rodzinnych – od analizy sytuacji i wyboru odpowiedniej struktury, przez przygotowanie dokumentów, aż po bezpieczne wniesienie majątku i zaplanowanie zasad wypłat. Dzięki temu fundacja nie pozostaje konstrukcją na papierze, lecz staje się praktycznym narzędziem ochrony i planowania majątku na lata. Mogę doradzić i wykonać czynności w Twoim imieniu. Skonsultujemy również Twój pomysł oraz przeanalizujmy wszelkie za i przeciw.
Na pierwszy rzut oka niemiecki model wygląda korzystnie także w kontekście dziedziczenia. Podatek od spadków w fundacji rodzinnej nie jest naliczany w klasycznym rozumieniu przy każdej zmianie pokoleniowej. Zamiast tego funkcjonuje tzw. fikcyjny podatek spadkowy, pobierany raz na 30 lat od wartości majątku fundacji. Uwzględnia on kwoty wolne, więc nie zawsze jest dotkliwy, ale wymaga uwzględnienia w długofalowym planowaniu struktury.
Na tle tych rozwiązań polska fundacja rodzinna prezentuje zupełnie inną filozofię. Jest bardziej agresywna podatkowo, bliższa nowoczesnym wehikułom znanym z Luksemburga czy Szwajcarii. To tłumaczy dynamiczny wzrost liczby fundacji w Polsce. Nie oznacza to jednak, że fundacja rodzinna w Niemczech jest rozwiązaniem gorszym. Jest po prostu zaprojektowana inaczej: mniej spektakularna na starcie, za to stabilna i przewidywalna przez dekady.
Sens tej konstrukcji najlepiej widać w porównaniu z realnymi alternatywami. Fundacja rodzinna w Niemczech wygrywa przede wszystkim z:
Jeśli myślisz o majątku w perspektywie jednego pokolenia, fundacja może wydawać się zbędna. Jeśli jednak planujesz długofalowo, niemiecka fundacja rodzinna staje się narzędziem porządkującym majątek i ograniczającym chaos podatkowy.
Fundacje rodzinne w Niemczech nie są chwilowym eksperymentem ustawodawcy. Funkcjonują od XIX wieku i przetrwały liczne reformy podatkowe. To konstrukcja stworzona do ochrony majątku, spokojnego reinwestowania zysków i zachowania ciągłości na pokolenia. Jeśli działasz na rynku niemieckim, fundacja rodzinna w Niemczech nie musi być podatkowym fajerwerkiem. Wystarczy, że będzie solidnym fundamentem, który z czasem zacznie pracować na twoją korzyść.
Autor: Rafał Kufieta
